حسن سيد اشرفى
809
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى )
واجب بود كه اتيان مأمور به كند « 1 » اينجا هم كه غرض نهايى مولى حاصل نشده ، بر عبد واجب است كه اتيان دوبارهء مأمور به كند . چرا كه اگر غرض مولى حاصل شده بود كه طلب آب نمىكرد پس ملاك امر باقى است « 2 » و حال كه اتيان دوباره و تبديل امتثال واجب بوده ، عبد مىتواند در اتيان دوباره ، اقدام به آوردن آبى مثل آب اوّل و يا بهتر از اوّلى بياورد . چنان كه از ابتدا مىتوانست آبى بهتر از اين آب اوّلى بياورد . « 3 » 682 - در چه صورتى نمىتوان به هيچ وجه امتثال مجدد امر و تبديل امتثال نمود ؟ ( نعم فيما . . . فاهرقه ) ج : آرى ، در آنجايى كه اتيان ، علّت تامّه براى حصول غرض مولى « 4 » باشد جائى براى تبديل امتثال نخواهد بود . مثل اينكه مولى امر كند كه عبد ، آب را براى رفع تشنگى در دهان او بريزد و عبد هم اين كار را بكند در اين صورت غرض مولى ( غرض نهايى ) حاصل شده و دليلى براى تبديل امتثال نيست . « 5 »
--> ( 1 ) - يعنى همانطور كه اگر عبد اتيان اصل غرض مولى نمىكرد و اصلا آب را نمىآورد مورد مؤاخذهء ديگران قرار مىگرفت كه چرا امتثال امر مولى نكرده است الآن هم كه او مطّلع از ريختن آب و عدم حصول غرض نهايى مولى شده ، مورد مؤاخذه قرار مىگيرد كه چرا با آنكه مىدانى آب ريخته شده و غرض مولى حاصل نشده نمىروى دوباره آب بياورى ؟ ( 2 ) - ولى اين امتثال دوّم را نمىتواند به عنوان امتثال مستقلّ و دوّم قرار دهد تا دو اثر برآن مترتّب شود . بلكه در واقع از امتثال اوّل صرف نظر كرده و اين امتثال دوّم ، در واقع ، امتثال غرض از امر مولى محسوب خواهد شد . ( 3 ) - وقتى ملاك امر باقى باشد دليل براى امتثال و اتيان مأمور به نيز باقى است و مستند به آن مىتوان امتثال امر كرد . ( 4 ) - منظور از غرض مولى ، غرض اكمل و نهايى او مىباشد . ( 5 ) - زيرا بارها گفته شد كه با حصول غرض مولى ، در واقع امر او ساقط شده و امرى نيست تا به استناد